Η σκολίωση στα παιδιά και τους εφήβους είναι μια πάθηση της σπονδυλικής στήλης που χαρακτηρίζεται από τρισδιάστατη γωνιώδη παρέκκλιση. Ο όρος προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «σκολιός», που σημαίνει στραβός. Χρήση του όρου γίνεται ήδη από τον Ιπποκράτη. Η σκολίωση επηρεάζει περίπου το 3% του πληθυσμού, με τις γυναίκες να προσβάλλονται συχνότερα από τους άνδρες (αναλογία 4:1).
Γράφει ο Παιδοορθοπαιδικός Αναστάσιος Πιτσούνης
Αναστάσιος Πιτσούνης
MD, PGD, EPOS
Ορθοπαιδικός Χειρουργός
Τραυματολόγος
Εξειδικευμένος Παιδοορθοπαιδικός Χειρουργός
Συχνά υπάρχει σύγχυση μεταξύ της σκολίωσης και του σχολείου, λόγω της ομοιότητας στη λέξη. Φυσικά το σχολείο δεν ευθύνεται για την εμφάνιση της σκολίωσης!
Η πάθηση εξετάζεται σε τρία επίπεδα: στο μετωπιαίο (πλάγια κλίση της σπονδυλικής στήλης που μετριέται με τη γωνία Cobb – σκολίωση ορίζεται για γωνία Cobb ≥ 10°), στο οριζόντιο (στροφή των σπονδύλων γύρω από τον άξονά τους) και στο οβελιαίο (αλλαγές στην καμπυλότητα – κύφωση ή λόρδωση).
Διάκριση της σκολίωσης
Η σκολίωση διακρίνεται ανάλογα με την αιτία και την ηλικία εμφάνισης. Η πιο συχνή μορφή είναι η ιδιοπαθής σκολίωση (80% των περιπτώσεων), της οποίας η αιτία παραμένει άγνωστη και υποδιαιρείται σε βρεφική (0-3 έτη), παιδική (4-10 έτη) και εφηβική (11-18 έτη). Άλλες μορφές είναι η συγγενής (λόγω ανωμαλιών στη διάπλαση των σπονδύλων κατά την εμβρυογένεση), η νευρομυϊκή (σε ασθενείς με νευρολογικά ή μυϊκά προβλήματα, όπως εγκεφαλική παράλυση), και η παθολογική (σπάνια, λόγω όγκων).
Τυπικά συμπτώματα της σκολίωσης
Η ιδιοπαθής σκολίωση δεν έχει συμπτώματα πόνου. Τυπικά συμπτώματα περιλαμβάνουν: κλίση κεφαλής, ανομοιόμορφο ύψος ώμων, προεξοχή ωμοπλάτης, ασύμμετρη στάση σώματος κατά την όρθια θέση, προεξοχές πλευρών ή λεκάνης και κακή εφαρμογή ρούχων.
Διάγνωση
Η διάγνωση της σκολίωσης γίνεται συνήθως σε τακτικούς ελέγχους των παιδιών από τον παιδίατρο ή τον παιδοορθοπαιδικό. Βασίζεται στην κλινική εξέταση (δοκιμασία Adams, σκολιόμετρο) και στην ακτινολογική μέτρηση της γωνίας Cobb. Για την αντιμετώπιση λαμβάνονται υπόψιν επιπλέον η εκτίμηση της οστικής ωρίμανσης (δείκτης Risser), καθώς και της σωματικής ανάπτυξης (δείκτης Tanner).
Σε περιπτώσεις όπου η γωνία Cobb είναι μικρότερη από 25°, συνήθως συνιστάται απλά παρακολούθηση ανά 4 μήνες. Εάν όμως υπάρχουν παράγοντες κινδύνου (χαμηλοί δείκτες Risser, Tanner, ή οικογενειακό ιστορικό), μπορεί να συστηθεί η τοποθέτηση κηδεμόνα σκολίωσης ακόμα και με μικρότερες γωνίες Cobb.
Η χρήση του κηδεμόνα
Ο στόχος της χρήσης κηδεμόνα είναι να μην επιδεινωθεί η σκολίωση μέχρι την ολοκλήρωση της σκελετικής ωρίμανσης, ώστε να αποφευχθεί η χειρουργική επέμβαση. Ακόμα και αν απαιτηθεί χειρουργείο όμως, η χρήση κηδεμόνα θα έχει συμβάλει στο να περιορίσει την έκταση της επέμβασης.
Ο κηδεμόνας πρέπει να φοριέται τουλάχιστον 18 ώρες την ημέρα. Οι σύγχρονες τεχνολογίες CAD/CAM και η τεχνητή νοημοσύνη συμβάλλουν στην επιλογή του κατάλληλου κηδεμόνα. Γίνεται παρακολούθηση της σκολίωσης ανά 6 μήνες. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας, λόγω της ανάπτυξης του παιδιού, αναμένεται να χρησιμοποιηθούν 2-3 κηδεμόνες. Με σωστή συμμόρφωση από τα παιδιά, τα ποσοστά επιτυχίας φτάνουν το 70-80%, ενώ σε σπάνιες περιπτώσεις έχει παρατηρηθεί ακόμα και μείωση της σκολίωσης.
Πότε είναι αναγκαία η χειρουργική επέμβαση
Σε περιπτώσεις όπου η γωνία Cobb υπερβαίνει τις 45°, λόγω των κινδύνων για τη διαταραχή της αναπνευστικής λειτουργίας, την καρδιοαγγειακή υγεία αλλά και της αισθητικής, η χειρουργική επέμβαση είναι απαραίτητη. Υπάρχουν διάφορες χειρουργικές τεχνικές ανάλογα με το μέγεθος και τον τύπο της σκολίωσης. Η εφαρμογή τεχνητής νοημοσύνης και σύγχρονου εξοπλισμού συμβάλλει σε υψηλά επίπεδα ικανοποιητικών αποτελεσμάτων.
