Αv σκεφτούμε το μάτι μας σαν μια φωτογραφική μηχανή, oι ακτίνες φωτός περνούν μέσα από τον κερατοειδή και μέσω του φακού του ματιού εστιάζονται πάνω στον αμφιβληστροειδή χιτώνα (φιλμ). Ο αμφιβληστροειδής, το φωτοευαίσθητο τμήμα του οφθαλμού, αποτελείται από εξειδικευμένα νευρικά κύτταρα που ανιχνεύουν το φως και στέλνουν το σήμα της εικόνας στον εγκέφαλο για περαιτέρω ανάλυση. Πολλές καταστάσεις μπορεί να οδηγήσουν σε αποκόλληση αμφιβληστροειδούς, κατά την οποία ο αμφιβληστροειδής διαχωρίζεται από το πίσω τοίχωμα του ματιού, όπως η ταπετσαρία που ξεκολλάει από έναν τοίχο. Η συγκεκριμένη οφθαλμική κατάσταση χαρακτηρίζεται άκρως επείγουσα και απαιτεί άμεση αντιμετώπιση για την αποκατάσταση της βλάβης/τύφλωσης.
Γράφει ο Χειρουργός Οφθαλμίατρος Γεώργιος Βάκρος
Γεώργιος Βάκρος
MB, ChB, MSc, PGCert, PGDip, FRCOphth, FEBO
Χειρουργός Οφθαλμίατρος
Εξειδικευμένος στη Χειρουργική Υαλοειδούς – Αμφιβληστροειδούς
Τι προκαλεί την αποκόλληση αμφιβληστροειδούς;
Γενικά, η αποκόλληση του αμφιβληστροειδούς μπορεί να κατηγοριοποιηθεί με βάση την αιτία σε ρηγματογενής, ελκτική ή εξιδρωματική.
- Ρηγματογενής αποκόλληση αμφιβληστροειδούς είναι ο πιο συνηθισμένος τύπος. Προκαλούνται από μια οπή ή ρωγμή στον αμφιβληστροειδή που επιτρέπει στο υγρό του ματιού να περάσει και να συσσωρευτεί κάτω από τον αμφιβληστροειδή, αποσπώντας τον από την υποκείμενη παροχή αίματος. Μπορούν να αναπτυχθούν όταν το υαλοειδές σώμα διαχωρίζεται από τον αμφιβληστροειδή ως μέρος της γήρανσης ή σε ασθενείς με τους παρακάτω παράγοντες κινδύνου.
- Ελκτική αποκόλληση αμφιβληστροειδούς προκαλείται από ουλώδη ιστό που αναπτύσσεται στην επιφάνεια του αμφιβληστροειδούς, τραβώντας τον και συνεπώς ξεκολλώντας τον από το πίσω τοίχωμα του ματιού. Αυτός ο τύπος αποκόλλησης μπορεί να συμβεί από διαβήτη, ισχαιμία, τραύματα ή και ως δευτερογενής αποκόλληση.
- Εξιδρωματική αποκόλληση αμφιβληστροειδούς σχηματίζεται όταν διαρρέει υγρό ή αίμα από τα αιμοφόρα αγγεία και συσσωρεύεται κάτω από τον αμφιβληστροειδή. Αυτός ο τύπος αποκόλλησης είναι λιγότερο συχνός και μπορεί να συμβεί σε μάτια με φλεγμονή ή εκφυλιστική βλάβη των αιμοφόρων αγγείων.
Οι παράγοντες κινδύνου για την ανάπτυξη αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς περιλαμβάνουν:
- Περιφερικές εκφυλίσεις του αμφιβληστροειδούς
- Παθολογική μυωπία (υψηλή μυωπία)
- Υψηλά επίπεδα σακχαρώδους διαβήτη
- Προχωρημένη ηλικία
- Οικογενειακό ιστορικό αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς
- Προηγούμενη αποκόλληση αμφιβληστροειδούς
- Προηγούμενη επέμβαση στα μάτια όπως, π.χ. χειρουργική επέμβαση καταρράκτη ή γλαυκώματος
- Τραύμα στον οφθαλμό
Πώς θεραπεύεται;
Ο στόχος της θεραπείας είναι η επανασύνδεση του αμφιβληστροειδούς στο τοίχωμα του ματιού με θεραπεία που στοχεύει στη διόρθωση της αιτίας (ρωγμή, έλξη κλπ.) Μπορούν να χρησιμοποιηθούν διάφορες προσεγγίσεις για την αποκατάστασή της:
- Εφαρμογή Argon laser: στην περίπτωση που διαπιστωθεί η ύπαρξη ρωγμής στον αμφιβληστροειδή χωρίς να έχει προκληθεί ακόμα αισθητή αποκόλληση, γίνεται εφαρμογή λέιζερ. Με αυτό περιχαρακώνεται η ρωγμή (σαν να κολλάμε τον γύρω-γύρω ιστό με «ηλεκτροκόλληση» στο υποκείμενο τοίχωμα του ματιού) και αποφεύγεται η αποκόλληση.
- Ένθεση σκληρικού μοσχεύματος (scleral buckle): Σε αυτή τη χειρουργική επέμβαση ένα δαχτυλίδι σιλικόνης τοποθετείται εξωτερικά γύρω από τον βολβό πιέζοντας απαλά το μάτι, ωθώντας τον αμφιβληστροειδή πιο κοντά στα υποκείμενα τοιχώματα του ματιού. Η ρωγμή αντιμετωπίζεται με κρυοπηξία για να προκαλέσει ελεγχόμενες ουλές γύρω της και να την σφραγίσει μόνιμα. Το υγρό κάτω από τον αμφιβληστροειδή αφαιρείται μερικές φορές τη στιγμή της επέμβασης.
- Υαλοειδεκτομή: Σε αυτή τη χειρουργική επέμβαση γίνονται τρεις μικρές τομές στο λευκό μέρος του ματιού από τις οποίες ο χειρουργός χειρίζεται ειδικά εργαλεία/ μικροσκόπιο για την αφαίρεση του υαλοειδούς υγρού που γεμίζει το μάτι, όπως και την αφαίρεση του υγρού κάτω από τον αμφιβληστροειδή. Ο χειρουργός μπορεί στη συνέχεια να χρησιμοποιήσει λέιζερ ή κρυοπηξία για να σφραγίσει τις ρωγμές του αμφιβληστροειδούς και στη συνέχεια το μάτι γεμίζει με μια φυσαλίδα αερίου ή ελαίου σιλικόνης για να κρατήσει τον αμφιβληστροειδή στη θέση του ενώ επουλώνεται.
- Επικόλληση του αμφιβληστροειδούς με τη χρήση αερίου: Σε αυτή τη διαδικασία εγχέεται μια φυσαλίδα αερίου στο μάτι και ο ασθενής διατηρεί το κεφάλι του σε μια συγκεκριμένη στάση ώστε να διατηρηθεί η φυσαλίδα αερίου πάνω από τη ρωγμή του αμφιβληστροειδούς. Η ίδια η ρωγμή σφραγίζεται είτε με κρυοπηξία τη στιγμή της επέμβασης είτε με λέιζερ μετά την επαναπροσάρτηση του αμφιβληστροειδούς. Με την πάροδο του χρόνου ο οργανισμός παράγει υγρό το οποίο αντικαθιστά σιγά σιγά τη φυσαλίδα αερίου.
Υπάρχουν επιπλοκές της διόρθωσης αποκόλλησης αμφιβληστροειδούς;
Η επέμβαση για τη διόρθωση της αποκόλλησης του αμφιβληστροειδούς είναι επιτυχής περίπου στο 85-90% σύμφωνα με τα διεθνή βιβλιογραφικά δεδομένα. Παρόλα αυτά, υπάρχουν επιπλοκές οι οποίες μειώνουν την επιτυχία της επέμβασης. Τις διαχωρίζουμε σε επιπλοκές με μόνιμη ζημιά στην όραση και σε αυτές που διορθώνονται και ως εκ τούτου η όραση επανέρχεται.
