Μια συχνή απορία των ασθενών που έχουν ένα μόρφωμα ή όγκο στον παρωτιδικό αδένα για μεγάλο χρονικό διάστημα είναι αν η αργή ανάπτυξή του σημαίνει απαραίτητα ότι πρόκειται για καλοήθεια ή αν, παρά τη βραδεία εξέλιξη, υπάρχει πιθανότητα να είναι κακοήθεια.
Ναι, ένας όγκος παρωτίδας, μπορεί να είναι κακοήθεια, παρά το γεγονός ότι μεγαλώνει αργά!
οι περισσότεροι όγκοι παρωτίδας είναι καλοήθεις και μεγαλώνουν αργά (π.χ. πλειόμορφο αδένωμα, όγκος του Warthin κ.α.). Η αργή ανάπτυξη ενός όγκου παρωτίδας όμως, δεν αποκλείει την κακοήθεια (π.χ., αδενοκυστικό καρκίνωμα, καρκίνωμα από πλειόμορφο αδένωμα). Η τελική διάγνωση γίνεται μόνο μετά από ολική αφαίρεση του όγκου και ιστολογική εξέταση. Για το λόγο αυτό συνιστάται η αφαίρεση των όγκων παρωτίδας, σχεδόν σε όλες τις περιπτώσεις.
Σημαντικές Πληροφορίες:
- Πλειοψηφία Καλοήθεις:Περίπου το 80% των όγκων παρωτίδας είναι καλοήθης και συχνά παρουσιάζονται ως αργά αναπτυσσόμενες μάζες.
- Κίνδυνος Εξέλιξης:Ακόμα και ένας καλοήθης όγκος μπορεί να εξελιχθεί σε καρκίνο με τον χρόνο. Για το πλειόμορφο αδένωμα ο κίνδυνος είναι περίπου 5%
- Δυσκολία Διάγνωσης:Η φύση του όγκου (καλοήθης/κακοήθης) δεν μπορεί να είναι σίγουρη μόνο με την κλινική εξέταση, τις απεικονιστικές εξετάσεις (π.χ. Υπέρηχο, μαγνητική τομογραφία), αλλά ούτε και με την κυτταρολογική εξέταση (υπερηχογραφικά κατευθυνόμενη FNA)
- Αναγκαιότητα Αφαίρεσης:Η χειρουργική αφαίρεση (Παρωτιδεκτομή με Νευροπαρακολούθηση) είναι η θεραπεία εκλογής για να γίνει ακριβής διάγνωση και να αποκλειστεί η κακοήθεια ή η μετεξέλιξή της.
Συνοψίζοντας, η αργή ανάπτυξη είναι συνηθισμένο και τυπικό χαρακτηριστικό για τους καλοήθεις όγκους παρωτίδας, αλλά δεδομένου του κινδύνου μετεξέλιξης σε κακοήθεια, κάθε όγκος παρωτίδας πρέπει να διερευνάται από ΩΡΛ χειρουργό και να αφαιρείται με κατάλληλη παρωτιδεκτομή.
Γιατί η Χειρουργική Αφαίρεση είναι Αναγκαία;
Η παρωτιδεκτομή αποτελεί τη θεραπεία εκλογής για τους εξής λόγους:
- Ακριβής Διάγνωση: Αποκλείει ή επιβεβαιώνει την κακοήθεια μέσω της ιστολογικής εξέτασης.
- Πρόληψη: Εξαλείφει την πιθανότητα μελλοντικής κακοήθους εξαλλαγής μιας καλοήθους μάζας.
- Θεραπευτική Ολοκλήρωση: Προλαμβάνει τη διήθηση παρακείμενων ιστών και νεύρων.
Παράδειγμα κακοήθειας παρωτίδας με πολύ αργή ανάπτυξη
Ασθενής, με ιστορικό όγκου παρωτίδας για τουλάχιστον 20 (!!) έτη.
Υπερηχογραφικά διαπιστώθηκε μόρφωμα παρωτίδας, με σαφή όρια και καλοήθη ελαστογραφικά χαρακτηριστικά. Πραγματοποιήθηκε υπερηχογραφικά κατευθυνόμενη FNA, με αποτέλεσμα «υποψία πλειόμορφου αδενώματος» (ταξινόμηση IVa κατά Milan, που αντιστοιχεί σε πιθανότητα κακοήθειας <5%). Συστήθηκε και πραγματοποιήθηκε μερική επιπολής παρωτιδεκτομή με νευροπαρακολούθηση του προσωπικού νεύρου. Η επιλογή της χειρουργικής τεχνικής βασίστηκε στο μέγεθος και τη θέση του όγκου εντός του παρωτιδικού αδένα.
Μετεγχειρητικά εμφανίστηκε μικρή σιαλοκύστη στην περιοχή, η οποία αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με υπερηχογραφικά καθοδηγούμενη παρακέντηση και πιεστική περίδεση για λίγες ημέρες. Η λειτουργία του προσωπικού νεύρου ήταν άθικτη (House–Brackmann I).
Η ιστολογική εξέταση από δύο ανεξάρτητα παθολογοανατομικά εργαστήρια έδειξε ευρήματα συμβατά με καλά διαφοροποιημένο (low grade) αδενοκυψελιδικό καρκίνωμα, σαφώς περιγεγραμμένο, διαμέτρου <3 εκ., το οποίο εξαιρέθηκε πλήρως. Σύμφωνα με τη βιβλιογραφία, τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν πολύ χαμηλό κίνδυνο υποτροπής ή μετάστασης.
Ακολούθησε staging με μαγνητική τομογραφία τραχήλου και αξονική τομογραφία θώρακα, χωρίς ύποπτα ευρήματα.
Στο ογκολογικό συμβούλιο (χειρουργός, παθολόγος–ογκολόγος, ακτινοθεραπευτής–ογκολόγος) συζητήθηκαν οι θεραπευτικές επιλογές: συνοδευτική ακτινοθεραπεία, revision χειρουργείο (ολική παρωτιδεκτομή) ή τακτικό ογκολογικό follow‑up.
Λόγω της πλήρους εκτομής και του χαμηλού βαθμού κακοήθειας, αποφασίστηκε τακτικός ογκολογικός έλεγχος με υπερηχογραφία ανά τρεις μήνες και μαγνητική τομογραφία τραχήλου ανά έξι μήνες.
Η περίπτωση αυτή αναδεικνύει ότι ακόμη και όγκοι παρωτίδας με πολύ αργή ανάπτυξη και αρνητική FNA μπορεί, σε σπάνιες περιπτώσεις, να υποκρύπτουν κακοήθεια και να απαιτούν χειρουργική αφαίρεση.
Συμπερασματικά:
Η αργή ανάπτυξη είναι συνηθισμένο χαρακτηριστικό των καλοήθων όγκων, αλλά δεν αποτελεί εγγύηση. Κάθε μόρφωμα στην παρωτίδα πρέπει να αντιμετωπίζεται ως δυνητικά ύποπτο και να διερευνάται από εξειδικευμένο ΩΡΛ χειρουργό, με την παρωτιδεκτομή να παραμένει η ασφαλέστερη διαγνωστική και ταυτόχρονα θεραπευτική οδός.
Ο Καθηγητής Γεώργιος Ψυχογιός είναι εξειδικευμένος Χειρουργός Τραχήλου με ιδιαίτερα μεγάλη εμπειρία στη χειρουργική της παρωτίδας και των υπόλοιπων σιελογόνων αδένων.
