Οι όζοι του θυρεοειδούς είναι αλλοιώσεις που σχηματίζονται στον θυρεοειδή αδένα. Εμφανίζονται συχνά στον πληθυσμό, αλλά οι περισσότεροι δεν προκαλούν συμπτώματα και δεν χρειάζονται περαιτέρω διερεύνηση και χειρουργική θεραπεία.
Για την αξιολόγηση ενός όζου και την κατάλληλη αντιμετώπισή του, μας μιλά αναλυτικά ο Καθηγητής στην ΩΡΛ Κλινική του Πανεπιστημιακού Νοσοκομείου Ιωαννίνων, κος Γεώργιος Ψυχογιός.
Δρ Γεώργιος Ψυχογιός
MD, PhD
Ωτορινολαρυγγολόγος
Χειρουργός Κεφαλής, Τραχήλου και Θυρεοειδούς
Καθηγητής, Διευθυντής ΩΡΛ
Πανεπιστημιακής Κλινικής Ιωαννίνων
Οι όζοι του θυρεοειδούς αδένα μπορεί να είναι συμπαγείς ή να περιέχουν υγρό (κύστεις) και εντοπίζονται συνήθως μέσω υπερήχου. Εμφανίζονται μεμονωμένα ή σε πολλαπλές θέσεις στους λοβούς του αδένα (πολυοζώδης βρογχοκήλη). Σε κάποιες περιπτώσεις, παράγουν περισσότερες θυρεοειδικές ορμόνες από το φυσιολογικό (τοξικό αδένωμα), κάτι που μπορεί να διαγνωστεί μέσω εργαστηριακών εξετάσεων αίματος.
Για την αξιολόγηση ενός όζου, σημαντικό εργαλείο αποτελεί η υπερηχογραφία υψηλής ευκρίνειας, που επιτρέπει έναν πιο ακριβή έλεγχο. Σημαντική εξέλιξή της αποτελεί η υπερηχογραφική ελαστογραφία, η οποία μετρά τη σκληρότητα του όζου και των λεμφαδένων του τραχήλου και αποτελεί κριτήριο επικινδυνότητας. Αν υπάρχουν σημάδια που δημιουργούν υποψίες για κακοήθεια, όπως ασαφή όρια, αποτιτανώσεις ή αυξημένη σκληρότητα, συστήνεται παρακέντηση (FNA), δηλαδή λήψη μικρού δείγματος από τον όζο με λεπτή βελόνα για ανάλυση. Η FNA πραγματοποιείται στις μέρες μας με υπερηχογραφική καθοδήγηση. Αυτή η διαδικασία βελτιώνει την ακρίβεια της διάγνωσης και καθορίζει αν ένας όζος είναι ύποπτος για κακοήθεια και απαιτεί χειρουργική αφαίρεση ή αν είναι καλοήθης και επιδέχεται παρακολούθηση σε τακτά διαστήματα.
Η απόφαση για χειρουργική αφαίρεση λαμβάνεται από τον θεράποντα ενδοκρινολόγο σε συνεργασία με τον χειρουργό, λαμβάνοντας υπόψη τις ανάγκες και τις ιδιαιτερότητες του ασθενούς.
Η χειρουργική του θυρεοειδούς περιλαμβάνει συνήθως την ολική αφαίρεση του θυρεοειδούς (ολική θυρεοειδεκτομή) ή την αφαίρεση του ενός λοβού (λοβεκτομή/ημιθυρεοειδεκτομή), και πραγματοποιείται από εξειδικευμένο χειρουργό θυρεοειδούς και τραχήλου.
Οι σύγχρονες χειρουργικές τεχνικές έχουν βελτιώσει την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα της επέμβασης. Η σημαντικότερη είναι η νευροδιέγερση ή νευροπαρακολούθηση του παλίνδρομου λαρυγγικού νεύρου, το οποίο ευθύνεται για την κινητικότητα των φωνητικών χορδών.
Με τη βοήθεια της νευροδιέγερσης, ο χειρουργός διευκολύνεται στο να εντοπίσει έγκαιρα το νεύρο, να το προστατεύσει και να αποφευχθεί πιθανή μετεγχειρητική βραχνάδα. Μια πιο πρόσφατη εξέλιξη αποτελεί η υπέρυθρη κάμερα παραθυρεοειδών, η οποία διευκολύνει την αναγνώριση και τη διατήρηση των παραθυρεοειδών αδένων, αποτρέποντας τη μετεγχειρητική υπασβεστιαιμία.
Η ακριβής χειρουργική προσέγγιση απαιτεί λεπτούς χειρισμούς, οι οποίοι διευκολύνονται από τη μεγέθυνση του χειρουργικού πεδίου, μέσω ειδικών μεγεθυντικών γυαλιών (χειρουργικές λούπες) ή τρισδιάστατης εξωσκοπικής κάμερας, επιτρέποντας βελτιωμένη ορατότητα και ακρίβεια. Επιπλέον, εξελιγμένα συστήματα σύγκλισης αγγείων (π.χ. Ligasure) συμβάλλουν στην πρόληψη διεγχειρητικής και μετεγχειρητικής αιμορραγίας, βελτιώνοντας την ασφάλεια και μειώνοντας τον συνολικό χρόνο της επέμβασης.
Σε καλοήθεις όζους μεγάλου μεγέθους που δημιουργούν συμπτώματα από πίεση, έχει αναπτυχθεί τα τελευταία χρόνια μια ελάχιστα επεμβατική θεραπεία που ονομάζεται θερμοκαυτηρίαση με ραδιοσυχνότητες (Radiofrequency Ablation). Με υπερηχογραφική καθοδήγηση, μια ειδική βελόνα εισάγεται στον όζο και τον θερμοκαυτηριάζει εσωτερικά, οδηγώντας στη σταδιακή συρρίκνωσή του χωρίς να επηρεάζονται οι γύρω φυσιολογικές δομές.
Συνοψίζοντας, οι όζοι θυρεοειδούς είναι συχνοί και στις περισσότερες περιπτώσεις δεν απαιτούν περαιτέρω θεραπεία. Η απεικόνιση με υπερηχογραφία και ελαστογραφία βελτιώνει τη διάγνωση, ενώ η παρακέντηση FNA επιβεβαιώνει τη φύση των ύποπτων όζων. Οι εξελιγμένες χειρουργικές τεχνικές, όπως η νευροδιέγερση και η κάμερα παραθυρεοειδών, αυξάνουν την ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των επεμβάσεων.
Από τον Ωτορινολαρυγγολόγο, Χειρουργό Κεφαλής, Τραχήλου και Θυρεοειδούς, Δρ. Γεώργιο Ψυχογιό (www.orlpsychogios.gr)
