Ο ανθρώπινος σκελετός αποτελείται από 206 οστά. Καθένα από αυτά συνδέεται με τα γειτονικά του οστά και η σχέση αυτή ονομάζεται άρθρωση. Στον άνθρωπο υπάρχουν μικρού, μεσαίου και μεγάλου μεγέθους αρθρώσεις. Μεγάλες αρθρώσεις στο ανθρώπινο σώμα θεωρούνται η άρθρωση του ώμου, του ισχίου, του γόνατος και της ποδοκνημικής (αστράγαλος), στις οποίες οι κυλιόμενες επιφάνειες επικαλύπτονται με χόνδρο. Τα χονδροκύτταρα, μαζί με τα νευρικά κύτταρα, είναι τα μόνα στον ανθρώπινο οργανισμό που δεν πολλαπλασιάζονται υπό κανονικές συνθήκες. Με όσα χονδροκύτταρα γεννιόμαστε, με τόσα ή με λιγότερα αποθνήσκουμε. Συνεπώς, η προστασία των χόνδρων είναι μείζονος σημασίας.
Γράφει ο Ορθοπαιδικός Χειρουργός Ιωάννης Νικολόπουλος.
Ιωάννης Μ. Νικολόπουλος
MD, MSc
Ορθοπαιδικός Χειρουργός Αρθροσκοπικής & Ελάχιστα Επεμβατικής Χειρουργικής Μεγάλων Αρθρώσεων
Πώς ορίζεται η χόνδρινη βλάβη
Όλες οι αρθρώσεις, αλλά πολύ περισσότερο οι μεγάλες, καταπονούνται καθημερινά με αποτέλεσμα να υφίστανται άλλοτε άλλου βαθμού χόνδρινες βλάβες. Ως χόνδρινη βλάβη μπορούμε να ορίσουμε οποιαδήποτε διαταραχή της ακεραιότητας της επιφάνειας του χόνδρου. Μια τέτοια βλάβη που δεν αναγνωρίζεται, μπορεί να αποτελέσει το εφαλτήριο για τον εκφυλισμό – προϊόντος του χρόνου – ολόκληρης της άρθρωσης, αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα και με την κατάλληλη θεραπεία.
Ο χόνδρος μιας μεγάλης άρθρωσης διαβρώνεται είτε λόγω οξέος τραυματισμού (κάκωση) είτε λόγω επαναλαμβανόμενων μικροκακώσεων, οι οποίες στο πέρασμα του χρόνου αθροίζονται και συνιστούν μια σημαντική βλάβη. Οι χόνδρινες βλάβες κατηγοριοποιούνται σε βαθμούς (grade) από 0-4 (0-IV), όπου το 0 αντιστοιχεί σε βλάβη που αναγνωρίζεται μόνο από τα κλινικά συμπτώματα, ενώ οι απεικονιστικές εξετάσεις δεν την αναδεικνύουν. Από την άλλη μεριά, μια χόνδρινη βλάβη βαθμού 4 (IV) είναι ορατή ακόμα και σε απλή ακτινογραφία της προσβεβλημένης άρθρωσης. Οι ενδιάμεσου βαθμού βλάβες 1-3 (I-III) διαπιστώνονται κυρίως με τη χρήση της μαγνητικής τομογραφίας (MRI).
Συμπτώματα της φθοράς της άρθρωσης
Τα συμπτώματα μιας μεγάλης άρθρωσης που έχει υποστεί χόνδρινη βλάβη μπορεί να είναι από μεμονωμένο άλγος σε συγκεκριμένη κίνηση, υποτροπιάζον ύδραρθρο (συλλογή υγρού) και γενικευμένο άλγος, δυσκαμψία μετά από κόπωση, εμπλοκή της άρθρωσης, νυχτερινό άλγος ή και άλγος ηρεμίας, όταν η βλάβη είναι πολύ προχωρημένη.
Οι θεραπείες
Οι διαθέσιμες θεραπείες, όπως στις περισσότερες ορθοπαιδικές παθήσεις είναι συντηρητικές και χειρουργικές. Οι συντηρητικές θεραπείες έχουν θέση σε χόνδρινες βλάβες βαθμού 0-2 ενώ οι χειρουργικές θεραπείες εφαρμόζονται σε βλάβες βαθμού 2-4 (υπό προϋποθέσεις). Το πλεονέκτημα των μεγάλων αρθρώσεων συγκριτικά με τις μικρές έγκειται στο γεγονός πως οι μεγάλες αρθρώσεις μπορούν εύκολα να προσεγγιστούν με τη μέθοδο της αρθροσκόπησης.
Η αρθροσκόπηση στις μεγάλες αρθρώσεις
Η αρθροσκόπηση είναι μια ελάχιστα επεμβατική χειρουργική μέθοδος που επιτρέπει μέσα από οπές μόλις 1εκ. να εξετασθεί ολόκληρη η άρθρωση, υπό έμμεση όραση με τη βοήθεια κάμερας υψηλής ανάλυσης. Από μια ή δύο ακόμα οπές (εξαρτάται από την άρθρωση που αρθροσκοπείται) μπορούν να διορθωθούν χόνδρινες βλάβες με ειδικά αρθροσκοπικά εργαλεία στο μεγέθους ενός μολυβιού. Η αρθροσκόπηση είναι μια γρήγορη επέμβαση, ατραυματική και τις περισσότερες φορές δίνει τη δυνατότητα στον εξειδικευμένο αρθροσκόπο ορθοπαιδικό χειρουργό να διαχειριστεί με επιτυχία μια χόνδρινη βλάβη σε μια και μόνο επέμβαση. Η άρθρωση χαρτογραφείται, αναγνωρίζονται όλες οι εσωτερικές δομές και διαπιστώνεται αν πάσχουν. Έτσι, μπορεί να πει κανείς ότι ο ορθοπαιδικός χειρουργός λειτουργεί πλέον ως «ιατρός – μάντης» προβλέποντας το μέλλον της εν λόγω άρθρωσης και κατά συνέπεια είναι σε θέση να ενημερώσει τον ασθενή για την πιθανότητα να απαιτηθούν περαιτέρω χειρισμοί ή διαφορετικού τύπου επέμβαση με την πάροδο των ετών.
Όταν οι χόνδρινες βλάβες δεν αντιμετωπίζονται αρθροσκοπικά
Στην περίπτωση που οι χόνδρινες βλάβες είναι μη αντιμετωπίσιμες αρθροσκοπικά, τότε με την κατάλληλη προετοιμασία δύναται στον ίδιο χρόνο να μετατραπεί η επέμβαση σε ελάχιστα επεμβατική και να τοποθετηθούν εμφυτεύματα που θα καλύψουν και ουσιαστικά θα διορθώσουν τη χόνδρινη βλάβη υπό άμεση όραση. Οι ελάχιστα επεμβατικές αυτές μέθοδοι μπορεί να αφορούν την αντικατάσταση ενός εκ των τριών διαμερισμάτων του γόνατος (έσω, έξω και πρόσθιο διαμέρισμα) ή ολόκληρης της άρθρωσης – εάν οι βλάβες είναι σοβαρές και μη διαχειρίσιμες – με χρήση μεταλλικών και πλαστικών εμφυτευμάτων. Έτσι, προκύπτει μια μονοδιαμερισματική ή ολική αρθροπλαστική για το γόνατο, μια ολική ή ανάστροφη αρθροπλαστική για τον ώμο και μια αρθροπλαστική επιφανείας ή ολική αρθροπλαστική για το ισχίο.
Οι βιολογικές θεραπείες αναγέννησης του χόνδρου
Την τελευταία δεκαετία, τον θεραπευτικό ρόλο της αρθροσκόπησης έχουν έρθει να ενισχύσουν οι καινοτόμες βιολογικές θεραπείες αναγέννησης του χόνδρου, όπως είναι η εκχύλιση λιποκυττάρων ή μυελού των οστών για την απομόνωση βλαστoκυττάρων (stem cells), τα οποία τελικά εγχύονται στην πάσχουσα άρθρωση μετά από κατάλληλη προετοιμασία. Η θεραπεία αυτή πραγματοποιείται με τη λήψη τεμαχίων λιπώδους ιστού συνήθως από την κοιλιακή χώρα ή μυελού των οστών από τα οστά της λεκάνης. Στην πρώτη περίπτωση, τα λιποκύτταρα εκχυλίζονται μέσα σε ειδικές συσκευές και με αυτόν τον τρόπο απομονώνονται τα μητρικά κύτταρα ή βλαστοκύτταρα (stem cells), ενώ στη δεύτερη περίπτωση με τη διαδικασία της φυγοκέντρησης απομονώνονται τα βλαστοκύτταρα από τα υπόλοιπα κύτταρα του μυελού των οστών. Και οι δυο προαναφερόμενες διαδικασίες θεωρούνται ως ελάχιστα επεμβατικές, απαιτούν ολιγόωρη νοσηλεία και η συνολική τους διάρκεια είναι λιγότερο από 45 λεπτά.
Έγχυση πλάσματος εμπλουτισμένου σε αιμοπετάλια
Μια μη επεμβατική θεραπεία με ενθαρρυντικά αποτελέσματα στη θεραπεία των χόνδρινων βλαβών βαθμού 0-1 είναι η έγχυση πλάσματος εμπλουτισμένου σε αιμοπετάλια, η επονομαζόμενη θεραπεία PRP’s ή CPT. Σε αυτήν την περίπτωση έχουμε την απλή λήψη 15cc περιφερικού αίματος από φλέβα, φυγοκέντρηση και επεξεργασία του πλάσματος με ενεργοποίηση των αιμοπεταλίων (μηχανική ή φωτο-ενεργοποίηση) και έγχυση του παρασκευάσματος στην πάσχουσα άρθρωση. Η θεραπεία αυτή όπως προαναφέρθηκε θεωρείται μη επεμβατική και είναι μια διαδικασία ιατρείου, διαρκεί μόλις 15 λεπτά, είναι ανώδυνη και γι’ αυτό ο ασθενής αναχωρεί άμεσα από το ιατρείο περιπατητικός.
Η αποτελεσματικότητα των βιολογικών θεραπειών
Οι βιολογικές θεραπείες έχουν θέση σε χόνδρινες βλάβες σταδίου 0-ΙΙ με εξαιρετικά αποτελέσματα. Για βλάβες πιο προχωρημένων σταδίων, δυστυχώς, δεν αποτελούν πρώτη θεραπεία επιλογής, παρόλα αυτά εάν εφαρμοστούν ορθολογικά, μπορούν να καθυστερήσουν σημαντικά την εξέλιξη της βλάβης.
Ο επικεφαλής της ορθοπαιδικής χειρουργικής ομάδας Total Ortho Care κος Ιωάννης Νικολόπουλος είναι εξειδικευμένος στην αποκατάσταση των βλαβών των μεγάλων αρθρώσεων με ελάχιστα επεμβατική θεραπεία με εκπαίδευση και πιστοποίηση από το C.E.S.A.T της Φλωρεντίας στη γείτονα Ιταλία. Μπορείτε να τον εμπιστευτείτε, όπως τόσοι άλλοι ασθενείς του και να έχετε την επιτυχή λύση στο πρόβλημά σας.
Από τον Ορθοπαιδικό Χειρουργό Ιωάννη Νικολόπουλο (www.totalorthocare.gr)
