diazygio_590_2013_5_14_9_24_3_b.jpg

ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΕΤΑ ΤΟ ΔΙΑΖΥΓΙΟ

ΠΑΤΣΟΥ ΕΥΦΡΟΣΥΝΗ

5 Μαρτίου, 2014

Είναι προφανές ότι ένα διαζύγιο μέσα σε μια οικογένεια αποτελεί μια κατάσταση η οποία πολλές φορές εγείρει συναισθηματικές αντιδράσεις και καταστάσεις δύσκολες τόσο ανάμεσα στα ενήλικα μέλη μιας οικογένειας αλλά ακόμη περισσότερα ανάμεσα στα παιδιά. Τα παιδιά ακόμη και αν πρόκειται για εφήβους πολλές φορές αισθάνονται υπεύθυνα για το διαζύγιο και τα προβλήματα των γονιών τους με αποτέλεσμα να αντιδρούν άσχημα συναισθηματικά, να αυτοπεριορίζονται, να απομονώνονται από φίλους και γνωστούς ακόμη και σε ακραίες καταστάσεις να προσπαθούν να κάνουν κακό στον εαυτό τους (ασθένεια, ατύχημα, αυτοκτονία) προκειμένου να κρατήσουν τους γονείς ενωμένους.

Ένα διαζύγιο φέρνει αλλαγές σε ψυχολογικό, οικονομικό, κοινωνικό επίπεδο αλλά και στην καθημερινότητα (αλλαγή σχολείου, σπιτιού, αποχωρισμός συγγενικών προσώπων κ.τ.λ.
Επέρχεται κρίση σε κάθε μέλος της οικογένειας χωριστά και σε όλη την οικογένεια ταυτόχρονα. Πρόκειται για μια διαδικασία χρόνων και όχι μια διαδικασία της στιγμής. Αρχικά το διαζύγιο ήταν συνώνυμο με το πένθος λόγω της απώλειας που μπορεί να βιώσει κανείς από τις παραπάνω αλλαγές ωστόσο αργότερα διαφοροποιήθηκε.

Πιθανότητες για κατάθλιψη εμφανίζουν τόσο οι γονείς όσο και τα παιδιά.
Το 43% σήμερα στην Ελλάδα των παντρεμένων ζευγαριών παίρνουν διαζύγιο, ενώ οι άντρες ξαναπαντρεύονται σε μεγαλύτερο ποσοστό από ότι οι γυναίκες περίπου στο 75% έναντι 65% των γυναικών.

ΦΑΣΕΙΣ ΔΙΑΖΥΓΙΟΥ

Α) Οξεία φάση : Έντονες αντιδράσεις από τουλάχιστον έναν σύντροφο, παλινδρόμηση και διαταραχή στη συμπεριφορά και τα συναισθήματα των παιδιών, στα παιδιά εκφράζεται με θυμό, ανασφάλεια, φόβο, ενοχή, πανικό, πτώση των σχολικών επιδόσεων. Μπορεί να κρατήσει μεγάλο διάστημα η οξεία φάση ή να μην σταματήσει ποτέ γιατί οι γονείς δεν θα πάρουν ποτέ διαζύγιο.

Β) Μεταβατική φάση : Σταδιακή αποδέσμευση του ενός γονέα από τον άλλον, αποδοχή αλλαγών σύντομα ή με χρονοβόρα διαδικασία και η οποία μπορεί να συμβεί και το πιο σωστό είναι να γίνεται ενώ δεν έχει επέλθει ακόμα το διαζύγιο.
Π.χ. Οικογένεια που περίμενε να ενημερώσει τα παιδιά ότι θα χωρίσουν οι γονείς μετά τη λήξη του σχολικού έτους για να μην πέσουν οι επιδόσεις των παιδιών στο σχολείο. Λάθος γιατί έτσι δίνεται πολύ λίγο διάστημα στα παιδιά να συνειδητοποιήσουν τις αλλαγές και έτσι αγχώνονται περισσότερο.

Γ) Τελική φάση : Μονογονεϊκή οικογένεια ή καινούργια οικογένεια αν ξαναπαντρευτούν οι γονείς με ίσως νέα μέλη κ.τ.λ. Προσαρμογή στη νέα κατάσταση.

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΔΙΑΖΥΓΙΟΥ ΣΤΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ
Εξωγενείς : Πιέσεις (οικονομικές, κοινωνικές, οικογενειακές)
Συναισθηματικές : Υπαρξιακή αγωνία και φόβος για το μέλλον, όνειρα και επενδύσεις που χάνονται, ανάγκη για νέους στόχους, ανάγκη για μάθηση για το τι και ποιος έφταιξε κ.τ.λ.
Σεξουαλικές

Ο τρόπος αντίδρασης εξαρτάται από :
1. Την προσωπικότητα του γονέα
2. Την στάση του κοινωνικού περίγυρου
3. Την ηλικία
4. Τον χρόνο που επενδύθηκε
5. Την αιτία του διαζυγίου
6. Την οικονομική κατάσταση
7. Αν υπάρχει νέα σχέση
8. Την ποιότητα της προϋπάρχουσας σχέσης.

1ος χρόνος μετά το διαζύγιο :

Συνήθως τα συναισθήματα που μπορεί να βιώσει το μέλος που δεν αρνητικό σε ένα επερχόμενο διαζύγιο είναι άγχος, κατάθλιψη, θυμός, απώλεια, απόρριψη, ανεπάρκεια.
Στον γονέα που δεν έχει την επιμέλεια των παιδιών – άγχος για καινούργιο σύντροφο, έλλειψη παιδιών, αντιφατικά συναισθήματα, αγωνία.
Συνήθως αυτός που κρατάει τα παιδιά αναγκάζεται να μειώσει τη δουλειά του ενώ το αντίθετο συμβαίνει σε αυτόν που δεν τα κρατάει και αναγκάζεται ίσως να πληρώσει κάποια διατροφή.
Στον πρώτο χρόνο οι γονείς και ιδιαίτερα εκείνος που κρατάει τα παιδιά συνήθως πιέζει περισσότερο τα παιδιά λόγω έλλειψης γονεϊκής ικανότητας, θυμού προς τα παιδιά (γιατί μπορεί να θεωρεί πως έδωσε πολλά και τελικά τι παίρνει) αλλά και επειδή θέλει τα παιδιά να πηγαίνουν καλά στο σχολείο τους και στους βαθμούς ούτως ώστε να μην θεωρηθεί αποτυχημένος.
Τα παιδιά έχουν σημείο αναφοράς τους γονείς άρα όταν ο γονιός είναι σε αυτήν την κατάσταση το παιδί πανικοβάλλεται γιατί χάνει το πρότυπο του και κλονίζεται η προσωπικότητα του. Πενθεί και τον γονιό που φεύγει αλλά και αυτόν που μένει και τον βλέπει σε αυτή την κατάσταση.
Κάποιες φορές στρέφεται ο γονέας στο παιδί για βοήθεια. Χρειάζεται υποστήριξη από το παιδί κάτι που δημιουργεί στο παιδί επιπλέον ευθύνες και άγχος γιατί αναγκάζεται να αντιμετωπίσει μια κατάσταση που του είναι άγνωστη και πέρα από την ηλικία του γι΄αυτό και πολλές φορές θα δούμε παιδιά χωρισμένων γονιών να είναι πολύ πιο ώριμα από την ηλικία τους, καταθλιπτικά, ή και το εντελώς αντίθετο, ανώριμα και νευρικά γιατί ακριβώς δεν θέλουν να επωμιστούν αυτές τις καινούργιες ευθύνες.
Το παιδί ψάχνει και προσπαθεί πάντα να βρει απαντήσεις στα ερωτηματικά του γιατί να συμβαίνει αυτό και σχεδόν πάντα βρίσκει φταίχτες. Η σκέψη του παιδιού είναι άσπρο ή μαύρο.

2ος χρόνος μετά το διαζύγιο :

Συνήθως επαναοικοδομείται η σχέση και υπάρχουν μικρότερες συγκρούσεις (εάν βέβαια ακολουθεί μια ήρεμη οικογενειακή ζωή όπου οι γονείς δεν έχουν αρνητική επαφή μεταξύ τους με καβγάδες για τις ώρες που θα πάρει ο καθένας τα παιδιά ή για οτιδήποτε άλλο).

ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Δεν υπάρχουν πολλές μελέτες για βρέφη.

Βραχυπρόθεσμες : Ψυχοσωματικές ασθένειες (νευρικές ανορεξίες, ψυχογενής νανισμός, εκζέματα). Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας χαρακτηρίζονται από έντονο εγωκεντρισμό και συνήθως θεωρούν υπεύθυνο τον εαυτό τους. Έχουν αυξημένη φαντασία συνεπώς έχουν όνειρα εγκατάλειψης και άγχος, εντείνεται το άγχος αποχωρισμού με συνέπεια να έχουν παλινδρομήσεις, αναπτυξιακές καθηλώσεις (ενούρηση, ενκόπριση, επιθετικότητα, νευρικότητα, διαταραχές ύπνου, έντονο κλάμα κ.τ.λ.). Το παιδί εκφράζει τη δυσλειτουργία της οικογένειας και την εκφράζει σωματικά. Μπορεί να παρουσιάσει έντονη επιθετικότητα ή έντονη εσωστρέφεια. Μπορεί να νιώθει θυμό ή φόβο. Πολλές φορές παρουσιάζουν την ίδια βίαιη ή εσωστρεφή συμπεριφορά και στο σχολείο.

ΠΑΙΔΙΑ ΠΡΟΣΧΟΛΙΚΗΣ ΗΛΙΚΙΑΣ :

Τα παιδιά προσχολικής ηλικίας έχουν μεγαλύτερες πιθανότητες για ανοιχτό πένθος. Αυτό μπορεί να εκφραστεί με υπνοβασία, φαντασιακό παιχνίδι (να μιλάει στον μπαμπά ενώ δεν είναι σπίτι), κλοπή, ψέμα, διαταραχές στις σχέσεις με τους συνομηλίκους, και ψυχοσωματικά προβλήματα τα οποία μπορεί να είναι, πονοκέφαλος, πόνοι στην κοιλιά, εμετοί, διάρροιες, πυρετός ή και με εκφράσεις άγχους που είναι δερματικά προβλήματα όπως η λεύκη, ο λύκος, εκζέματα αλλά και συναισθηματικά προβλήματα όπως κατάθλιψη.
Για παράδειγμα μια μητέρα που δεν εκδηλώνει τρυφερότητα για το παιδί της με το να μην το αγκαλιάζει γιατί το θεωρεί υπεύθυνο για το χωρισμό της επειδή αισθάνεται ότι αφιέρωσε πολύ χρόνο στα παιδιά της και παραμέλησε τον άντρα της άρα γι΄αυτό εκείνος τη χώρισε, ή που αισθάνεται ότι έδωσε πολλά στην οικογένεια και το αποτέλεσμα τελικά δεν τη δικαίωσε μπορεί να εκφραστεί στο παιδί με ψωρίαση στα χέρια.
Ένα παιδί που μετά από ένα διαζύγιο αρχίζει να λέει ψέματα μπορεί να θέλει να αποφύγει την πραγματικότητα, ή να αποφύγει την ευθύνη μιας πράξης για να μην θεωρηθεί υπεύθυνο για κάτι αφού μπορεί να νιώθει αρκετά ένοχο ήδη για το διαζύγιο.
Π.χ. Η δασκάλα σήμερα μου είπε «μπράβο» χωρίς να του έχει πει για να αισθανθεί καλύτερα γιατί στα μάτια του γονέα θα φανεί σπουδαίο, ή θα κάνει τον γονιό να του δώσει σημασία ή να αισθανθεί καλύτερα αν τον βλέπει πολύ στεναχωρημένο.

ΣΤΟΥΣ ΕΦΗΒΟΥΣ :

Οι έφηβοι είναι ίσως η πιο δύσκολη κατηγορία. Ο έφηβος μπορεί να αισθάνεται προδομένος, θυμωμένος, να τα βρίσκει όλα μάταια, να έχει απομυθοποιηθεί στα μάτια του το πρότυπο του γονέα, να μην ακούει καμία συμβουλή. Νιώθει και εκφράζει συνέχεια ότι είναι πιεσμένος.
Μπορεί να εκφράζει πολύ θυμό και εκδίκηση για τους γονείς γιατί σκέφτεται ότι «δεν είσαι σημαντικός για μένα όπως δεν ήμουν και εγώ σημαντικός για εσάς όταν τσακωνόσασταν μπροστά μου». Επίσης εκφράζει την αγανάκτηση του γιατί αισθάνεται ότι τσακώνονται συνέχεια και για τα πάντα αλλά όταν είναι να τον πιέσουν συμφωνούν και τα βρίσκουν και αισθάνεται ότι εκφράζουν τις συγκρούσεις πάνω του πια με αυτόν τον τρόπο.

Η στάση αυτή εκφράζει έντονο άγχος. Στην πραγματικότητα το παιδί δεν θέλει να χωρίσουν οι γονείς του. Κάποιες φορές το παιδί αντιλαμβάνεται ότι για να μείνουν οι γονείς του μαζί πρέπει το ίδιο να συρρικνώνεται. Να είναι ουσιαστικά αόρατο μέσα στο σπίτι χωρίς να εκφράζει τις ανάγκες του για να μην δημιουργήσει επιπλέον προβλήματα στους γονείς με αποτέλεσμα να κλείνεται στον εαυτό του, να μειώνει την προσωπικότητα του, ίσως να διαβάζει περισσότερο ή σε άλλες περιπτώσεις όταν γίνεται κάποιος καβγάς προκειμένου να τον σταματήσει να λιποθυμάει μπροστά στους γονείς ώστε να σταματήσουν τον καβγά και να ασχοληθούν μαζί του ή διάφορες άλλες τεχνικές και κόλπα τα οποία βέβαια συνήθως γίνονται ασυνείδητα. Ή έναρξη ναρκωτικών ουσιών μπορεί να ξεκινήσει μετά από ένα άσχημο διαζύγιο.

Μακροπρόθεσμες αντιδράσεις :

Φόβοι για ερωτικές σχέσεις, άγχος στην αρχή της εφηβείας, επιλογή συντρόφου μεγαλύτερης ηλικίας, αποφυγή δέσμευσης κ.τ.λ.

ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ ΠΟΥ ΕΠΗΡΕΑΖΟΥΝ ΤΗΝ ΕΚΒΑΣΗ ΤΟΥ ΔΙΑΖΥΓΙΟΥ

• Φύλο – τα αγόρια είναι πιο ευάλωτα
• Φύλο γονέα που κρατάει το παιδί σε σχέση με το φύλο του παιδιού.
• Σχέσεις γονιών.
• Ποιότητα σχέσεων παιδιού με γονείς πριν το διαζύγιο.

ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΤΙΚΟΙ ΠΑΡΑΓΟΝΤΕΣ.

• Χρόνος που επιτρέπουμε στο παιδί να θρηνήσει τον γονέα που φεύγει.
Ο θρήνος πρέπει να γίνει και να φανεί αλλά φυσικά μέσα σε όρια και για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Δεν βοηθάμε το παιδί όταν το πιέζουμε να διαβάσει ή να φέρνει φίλους του συνέχεια με την πεποίθηση ότι θα ξεχαστεί γιατί αυτό δεν συμβαίνει.

• Δυνατότητα επικοινωνίας με τον γονέα που φεύγει.

• 2οος γάμος μπορεί να αποδειχτεί σωτήριος κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες.

ΣΤΟΧΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΗΣ ΓΟΝΕΩΝ :

 Να μιλήσουμε στα παιδιά για επικείμενο χωρισμό και για όλες τις αλλαγές έτσι ώστε να μην αιφνιδιαστούν. Το παιδί αντέχει τις αλλαγές, τις συγκρούσεις δεν αντέχει.
 Να ενθαρρύνουμε τα παιδιά να ρωτούν. Έτσι απενεχοποιείται η ανάγκη των παιδιών για μάθηση.
 Ανάλογα με την ηλικία των παιδιών να τους εξηγούμε και να τους δίνουμε πληροφοριές για την κατάσταση που πρόκειται να δημιουργηθεί σε όλους.
 Να διαβεβαιώσουμε το παιδί για τις σχέσεις του και την επαφή του με τον γονέα που φεύγει.
 Να συζητηθούν οι συνθήκες και τα πιθανά προβλήματα της καθημερινότητας που θα δημιουργηθούν (ωράρια, μετακινήσεις κ.τ.λ.) και πως αυτά θα λυθούν.
 Να αποφεύγεται η έκφραση παραπόνων προς τον άλλον γονιό.
 Να μην του συμπεριφέρονται σαν να είναι ενήλικος ειδικά αν πρόκειται πιστεύοντας ότι έτσι του κάνουν καλό γιατί το επιφορτίζουν με βάρη και ευθύνες που δεν μπορεί να αντέξει.
 Ο γονέας να νιώσει και να καταλάβει τις ανάγκες του παιδιού του. Να ευαισθητοποιηθεί ως προς αυτό και να δει τις αλλαγές στα μάτια του.
 Να δει ο γονιός ρεαλιστικά τις ανάγκες του παιδιού του σε ότι αφορά το χρόνο του πένθους (2-3 χρόνια το παιδί θα δυσκολεύεται και όσο πιο σταθερές συνθήκες επικρατούν τόσο καλύτερα για εκείνο). Το να έρχεται συνέχεια το παιδί σε επαφή με νέους συντρόφους ή και τόπους διαμονής μπορεί να είναι καταστροφικό.

ΓΕΝΙΚΑ :

Το διαζύγιο ξεπερνιέται και δεν είναι πάντα καταστροφικό. Μπορούν να βγουν θετικά πράγματα από αυτό γιατί διδάσκουμε στα παιδιά με τον τρόπο μας ότι η ζωή έχει δυσκολίες τις οποίες όμως πρέπει να τις ξεπερνάμε και να προχωράμε μπροστά, να μάθουμε να διαλέγουμε σωστά και να κρίνουμε ορθά. Δεν χρειάζεται να καταγραφεί σαν η μεγαλύτερη ατυχία και αποτυχία.
Επίσης πολλές φορές το διαζύγιο μπορεί αν είναι πιο ευεργετικό από έναν άσχημο γάμο.

ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ :

Η συστημική ή οικογενειακή θεραπεία ( family therapy) είναι μια πάρα πολύ καλή θεραπεία ωστόσο παρουσιάζει ιδιαιτερότητες με την έννοια ότι πολλές φορές οι γονείς αρνούνται να συναντηθούν. Η γνωσιακή-συμπεριφορική θεραπεία με τις διάφορες τεχνικές που μπορεί να χρησιμοποιήσει έχει άμεσα και πολύ καλά αποτελέσματα τόσο στα παιδιά όσο και στα ενήλικα μέλη της οικογένειας.

MyDoctors ajax loader

Άρθρα απο τον ίδιο συγγραφέα

diazygio_590_2013_5_14_9_24_3_b.jpg ΤΟ ΠΑΙΔΙ ΜΕΤΑ ΤΟ ΔΙΑΖΥΓΙΟ - Είναι προφανές ότι ένα διαζύγιο μέσα σε μια οικογένεια αποτελεί μια κατάσταση η οποία πολλές φορές εγείρει συναισθηματικές αντιδράσεις και καταστάσεις δύσκολες τόσο ανάμεσα στα ενήλικα μέλη μιας οικογένειας αλλά ακόμη περισσότερα ανάμεσα στα παιδιά. Τα παιδιά ακόμη και αν πρόκειται για εφήβους πολλές φορές αισθάνονται υπεύθυνα για το διαζύγιο και τα προβλήματα των γονιών […]
ser2.jpg ΓΙΑΤΙ ΝΑ ΕΠΙΛΕΞΩ ΥΠΑΙΘΡΙΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΑΝΑΨΥΧΗΣ - Η συμμετοχή σε υπαίθριες δραστηριότητες αναψυχής, όπως αυτές που προάγει το FEEL GOOD Sports δίνει στους συμμετέχοντες τη δυνατότητα να αποκομίσουν πολλαπλά οφέλη τόσο σε σωματικό και κοινωνικό όσο και σε ψυχολογικό επίπεδο. Για τον όρο αναψυχή έχουν δοθεί διάφοροι ορισμοί. Σημαντικό στοιχείο που πρέπει να αναφερθεί είναι ότι αυτό που θεωρείται αναψυχή για ένα […]
ψυχολόγο Γιατί να επισκεφτώ ψυχολόγο; - Δεν είναι λίγες οι φορές που σκεφτόμαστε ή θέλουμε να επισκεφτούμε έναν ειδικό προκειμένου να συζητήσουμε ή να πάρουμε απαντήσεις σε θέματα που μας απασχολούν αλλά διστάζουμε, γιατί έχουμε ακούσει διάφορες συζητήσεις και σχόλια για ανθρώπους που επισκέπτονται κάποιον ψυχολόγο. Παρακάτω παρατίθενται ενδεικτικά κάποια ερωτήματα που μπορεί να μας έχουν απασχολήσει, ωστόσο, οι απαντήσεις μπορεί […]
pos-i-askisi-veltionei-tin-katathlipsi.jpg Η φυσική άσκηση ως μέσο θεραπείας της κατάθλιψης - Τα τελευταία χρόνια έχει μπει ολοένα και με πιο αυξανόμενο ρυθμό στη ζωή μας ο όρος “κατάθλιψη”, τα συμπτώματα και οι συνέπειες της. Από την Ευφροσύνη Πατσού, ψυχολόγο. Τόσο η σκληρή καθημερινότητα όσο και η οικονομική κρίση έχουν κάνει τον καθένα από εμάς να έχει να διηγηθεί μια προσωπική ιστορία αναφορικά με την κατάθλιψη που […]
e7ef4c36-a2cb-43e8-8c6c-81eb0f3a5170-1.jpg Μαμά δεν θέλω το αδερφάκι μου! - Ο ερχομός ενός μωρού φέρνει στην οικογένεια τεράστιες αλλαγές. Πόσο μάλλον για το ήδη υπάρχον μεγαλύτερο παιδί. Η ψυχολόγος Ευφροσύνη Πατσού μας εξηγεί πώς θα αντιμετωπίσουμε καλύτερα την κατάσταση αυτή. Υπάρχουν βέβαια και περιπτώσεις όπου το μεγαλύτερο παιδί αποζητά εναγωνίως ένα αδερφάκι και θα βιώσει πολύ ευχάριστα την αλλαγή. Ωστόσο τα περισσότερα παιδιά αισθάνονται έντονα […]