Βηματοδότης εγκεφάλου: Η «επανάσταση» στη θεραπεία της Πάρκινσον
My Doctors
Πάρκινσον

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Hadassah της Ιερουσαλήμ, ο νευροεπιστήμονας Hagai Bergman ανακάλυψε μια περιοχή στον εγκέφαλο η οποία υπερλειτουργούσε στα άτομα με Πάρκινσον. Ο ερευνητής (καθηγητής σήμερα) παρατήρησε ότι μεταβάλλοντας την ηλεκτρική δραστηριότητα στην περιοχή αυτή βελτιωνόταν η λειτουργία της.

«Το 2001, ο αμερικανικός οργανισμός FDA (Food & Drug Administration) έδωσε έγκριση για την εφαρμογή μιας μεθόδου θεραπείας της Πάρκινσον που βασιζόταν στην ανακάλυψη του Hagai Bergman. Επρόκειτο για την εμφύτευση ηλεκτροδίων που προκαλούσαν ηλεκτρική διέγερση στη συγκεκριμένη περιοχή του εγκεφάλου. Η μέθοδος ονομάστηκε DBS (Deep Brain Stimulation – Εν τω βάθει Εγκεφαλική Διέγερση) και η πρώτη επίσημη εφαρμογή της έγινε το 2003 με πολύ ικανοποιητικά αποτελέσματα για τον ασθενή που υπεβλήθη στην επέμβαση από τον καθηγητή Alim Benabid στην Grenoble της Γαλλίας.

Στη συνέχεια η μέθοδος άρχισε να εφαρμόζεται ευρύτερα σε ασθενείς με Πάρκινσον, στους οποίους η φαρμακευτική θεραπεία δεν είχε αποτελέσματα και, έτσι, άρχισε να εδραιώνεται στις ΗΠΑ», αναφέρει ο κ. Νικόλαος Χαλιάσος, Διευθυντής Νευροχειρουργός στο Metropolitan Hospital.

Τα επιτυχή αποτελέσματα ώθησαν τους νευροχειρουργούς, σε όλο πλέον τον κόσμο, να αρχίσουν όχι μόνο να εφαρμόζουν τη συγκεκριμένη μέθοδο αλλά και να διερευνήσουν την εφαρμογή της σε σχέση με άλλες παθήσεις όπως η δυστονία (κινητική διαταραχή που χαρακτηρίζεται από ακούσιες συσπάσεις των μυών), η επιληψία, η ψυχαναγκαστική διαταραχή, οι διαταραχές επιπέδου συνείδησης και άλλα ψυχιατρικά σύνδρομα και εθισμοί. Η επιτυχία της μεθόδου ήταν ανάλογη σε όλα τα παραπάνω προβλήματα.

Το Metropolitan Hospital, πρωτοπορώντας για άλλη μια φορά στην Ελλάδα, ξεκίνησε την εφαρμογή της μεθόδου το 2013, δίνοντας μια δεύτερη ευκαιρία σε ασθενείς με Πάρκινσον ή επιληψία για τους οποίους η φαρμακευτική θεραπεία δεν λειτουργούσε ή είχε εξαντλήσει τις δυνατότητές της.

Τι είναι η εν τω βάθει Εγκεφαλική Διέγερση (DBS)

Η εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση (DBS) είναι η μόνη επεμβατική θεραπεία για τη νόσο Πάρκινσον. Πρόκειται για μια νευροχειρουργική επέμβαση κατά την οποία, μέσω μικρών οπών στο κρανίο, εμφυτεύονται μικροσκοπικά ηλεκτρόδια σε συγκεκριμένες περιοχές του εγκεφάλου (πυρήνες-στόχοι), με σκοπό τη διέγερσή τους για την αντιμετώπιση ιδιαίτερων νευρολογικών και ψυχιατρικών καταστάσεων. Τα ηλεκτρόδια αυτά συνδέονται με καλώδια που κάνουν, κάτω από το δέρμα, μια διαδρομή που ξεκινάει πίσω από το αυτί και τελειώνει στον θώρακα κάτω από την κλείδα, σε έναν νευροδιεγέρτη που εμφυτεύεται στην περιοχή, επίσης κάτω από το δέρμα. Ο νευροδιεγέρτης είναι ένας ηλεκτρονικός βηματοδότης (όμοιος με αυτόν της καρδιάς), ο οποίος παράγει ηλεκτρικές ώσεις που, μέσω των καλωδίων, φτάνουν στα εμφυτευμένα ηλεκτρόδια και αλλάζουν τα νευρικά σήματα που δημιουργούν το συγκεκριμένο πρόβλημα.

Σε ποιους ασθενείς μπορεί να εφαρμοστεί η μέθοδος DBS;

Για να διαπιστωθεί αν ο ασθενής θα ωφεληθεί από την τοποθέτηση νευροδιεγέρτη απαιτείται λεπτομερής έλεγχος ο οποίος περιλαμβάνει:

  • Νευρολογική εξέταση και λήψη ιστορικού
  • Διενέργεια δοκιμασίας LDOPA: κατά τη δοκιμασία αυτή ο ασθενής διακόπτει την αγωγή του το μεσημέρι της παραμονής της εξέτασης και για 12 ώρες.

Το επόμενο πρωί εξετάζεται στη χειρότερη κινητική κατάσταση OFF (best OFF). Στη συνέχεια του δίδεται μια συγκεκριμένη ποσότητα ντοπαμίνης και εξετάζεται στην καλύτερη κινητική κατάσταση ΟΝ (best ON). Για να είναι κατάλληλος για την εμφύτευση νευροδιεγέρτη θα πρέπει η βελτίωση από το καλύτερο OFF στο καλύτερο ΟΝ να είναι πάνω από 30%. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ο ασθενής μετά την επέμβαση αναμένει να βρίσκεται σε αυτή την καλύτερη κινητική κατάσταση ON (best ON) καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας χωρίς διακυμάνσεις όπως η υπερκινησία ή η ακινησία. Η δοκιμασία διαρκεί περίπου 2-4 ώρες.

  • Νευροψυχολογικό έλεγχο ανώτερων νοητικών λειτουργιών και ψυχικής σφαίρας από νευροψυχολόγο-ψυχίατρο
  • Διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας εγκεφάλου MRI.

Γενικά όμως η εφαρμογή της μεθόδου DBS θα πρέπει να γίνεται όσο το δυνατόν πιο νωρίς σε σχέση με την έναρξη της νόσου και πάντως πολύ πριν το τελικό στάδιό της, έτσι ώστε να αποφεύγονται οι πτώσεις, τα κατάγματα, ο κλινοστατισμός και η αναπηρία, και να επιτυγχάνεται η ανεξαρτητοποίηση του ασθενή και της οικογένειάς του. Η κατάλληλη στιγμή για να συμβεί αυτό είναι όταν ο ασθενής έχει κάποιο από τα παρακάτω συμπτώματα:

  • Σοβαρή δυσκολία στις καθημερινές δραστηριότητες εξαιτίας της νόσου λόγω υπερκινησιών ή συχνών διακυμάνσεων μεταξύ περιόδων ΟΝ και OFF
  • Καλή δράση της ντοπαμίνης στα κινητικά συμπτώματα
  • Συχνή χρήση ντοπαμίνης (τέσσερις ή περισσότερες φορές ημερησίως)
  • Απουσία ψυχικών νοσημάτων ή σοβαρής άνοιας
  • Υποστηρικτικό περιβάλλον
  • Βιολογική ηλικία μέχρι 70 ετών.

«Τότε, η μέθοδος DBS επιτυγχάνει κάτι εκπληκτικό: «γυρνάει τη νόσο 10 χρόνια πίσω» όπως λέγεται. Σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, προσφέρει βελτίωση κατά μέσο όρο 73% των κινητικών συμπτωμάτων, 58% μείωση της φαρμακευτικής αγωγής και 67% των δυσκινησιών. Ας σημειωθεί ότι η δοκιμασία LDOPA (LDOPA TEST) που προηγείται της επέμβασης, επιτρέπει σε ασθενή και ιατρό να γνωρίζουν το ποσοστό βελτίωσης που θα προκύψει με την επέμβαση, ενώ η διάρκεια των αποτελεσμάτων αυτής είναι τουλάχιστον δέκα έτη. Δέκα έτη ανεξαρτησίας για τον ασθενή αλλά και για τα οικεία του άτομα», επισημαίνει ο ιατρός.

Η επέμβαση

Η επέμβαση DBS περιλαμβάνει δύο φάσεις. Στην πρώτη φάση ο ασθενής βρίσκεται σε ήπια καταστολή, δηλαδή δεν αισθάνεται πόνο και παράλληλα μπορεί να συνομιλεί με τον νευροχειρουργό και να απαντάει στις ερωτήσεις του. Σε αυτή τη φάση τοποθετούνται τα ηλεκτρόδια στην περιοχή του εγκεφάλου που έχει επιλεγεί, μέσω μικρών οπών στο κρανίο του ασθενούς.

Η εμφύτευση γίνεται από τον νευροχειρουργό με τη βοήθεια του νευρολόγου. Στη συνέχεια επαληθεύεται η σωστή λειτουργία των ηλεκτροδίων και ο ασθενής υποβάλλεται πλέον σε γενική αναισθησία, τοποθετείται ο νευροδιεγέρτης/βηματοδότης και συνδέονται τα ηλεκτρόδια με αυτόν. Η διάρκεια και των δύο φάσεων της επέμβασης είναι περίπου 4 ώρες. Ο ασθενής μπορεί να σηκωθεί από το κρεβάτι του από την επόμενη ημέρα.

Η επιτυχία της επέμβασης, η κατάκτηση δηλαδή του ποσοστού βελτίωσης που έχει προσδιοριστεί με τη δοκιμασία LDOPA, εξαρτάται απόλυτα από: το στάδιο της νόσου (σύμφωνα με την μελέτη EARLYSTIM -2013-, «όσο πιο νωρίς τόσο πιο καλά»), τη σωστή επιλογή του ασθενούς, την επιτυχημένη τοποθέτηση των ηλεκτροδίων, τη ρύθμιση των παραμέτρων του νευροδιεγέρτη και τη συμμόρφωση του ασθενούς στις οδηγίες των ιατρών.

Μετά την επέμβαση

Η διάρκεια νοσηλείας κυμαίνεται, ανάλογα με τη βαρύτητα της νόσου και την ηλικία του ασθενούς, από 2 έως 3 ημέρες. Για να φύγει ο ασθενής από το κέντρο νοσηλείας πρέπει να μπορεί να κινείται με άνεση, χωρίς κινητικές διακυμάνσεις και αυτόνομα.

Για χρονικό διάστημα τριών μηνών μετά την επέμβαση πραγματοποιούνται από τον νευρολόγο ρυθμίσεις των παραμέτρων του νευροδιεγέρτη. Η κάθε συνεδρία ρύθμισης διαρκεί 1-2 ώρες και γίνεται κάθε 4 εβδομάδες. Μετά το εξάμηνο η παρακολούθηση γίνεται ετήσια.

Επιπλοκές

«Οι επιπλοκές της επέμβασης DBS είναι ελάχιστες και συνήθως αναστρέψιμες υπό την προϋπόθεση ότι αυτή έχει σχεδιαστεί από έμπειρο νευροχειρουργό, σε ένα κέντρο με σύγχρονο εξοπλισμό και διαπιστευμένο για τη συγκεκριμένη επέμβαση όπως η Μονάδα Νόσου Πάρκινσον του Metropolitan Hospital», καταλήγει ο κ. Χαλιάσος.

MyDoctors ajax loader

Μπορει να σας ενδιαφερουν

Μελάνωμα: Η καθοριστική συμμετοχή του χειρουργείου

Μελάνωμα: Η καθοριστική συμμετοχή του χειρουργείου

Σύμφωνα με πρόσφατη ανακοίνωση στο Συνέδριο ASCO (American Society of Clinical Oncology) που πραγματοποιήθηκε στις αρχές Ιουνίου 2022, αλλά και με βάση τα δεδομένα από το National Cancer Institute SEER Database, τα τελευταία χρόνια έχουν μειωθεί σημαντικά οι θάνατοι...

Μυστικά για άψογη επιδερμίδα προσώπου το καλοκαίρι

Μυστικά για άψογη επιδερμίδα προσώπου το καλοκαίρι

H ζεστή περίοδος του καλοκαιριού και ο καυτός ήλιος βλάπτουν την επιδερμίδα του προσώπου σας, η οποία χρειάζεται ειδική περιποίηση για να αντεπεξέλθει. Είναι η περίοδος κατά την οποία το δέρμα εκτίθεται σε διάφορους επιθετικούς παράγοντες, εξαιτίας της έντασης της...

Αλκοόλ στην παραλία; Γιατί πρέπει να το ξανασκεφτείτε

Αλκοόλ στην παραλία; Γιατί πρέπει να το ξανασκεφτείτε

Επικίνδυνη κρίνεται από τους ειδικούς η κατανάλωση αλκοόλ το καλοκαίρι, αφού μπορεί να γίνει αιτία εμφάνισης δερματικών νόσων και επιδείνωσης των υφιστάμενων. Η δροσιστική μπίρα και το απολαυστικό κοκτέιλ ειδικά κάτω από τον ήλιο μπορεί να βλάψουν το δέρμα και όχι...

Ωτοσκλήρυνση: Αίτια, διάγνωση και αντιμετώπιση

Ωτοσκλήρυνση: Αίτια, διάγνωση και αντιμετώπιση

Η ωτοσκλήρυνση ή ωτοσπογγίωση, είναι μία όχι τόσο συχνή πάθηση του ωτός, που προκαλεί βαρηκοΐα με έναρξη σε νεαρές ηλικίες, σε ποσοστό 1-2% του πληθυσμού. Ο όρος προέρχεται από τις λέξεις ους (αυτί) και σκλήρυνση, και περιγράφει ακριβώς αυτό που προκαλεί η νόσος....

Ρήξεις πρόσθιου χιαστού: Πιο συχνές στις γυναίκες και τις έφηβες αθλήτριες

Ρήξεις πρόσθιου χιαστού: Πιο συχνές στις γυναίκες και τις έφηβες αθλήτριες

Οι γυναίκες αθλήτριες είναι γνωστό ότι έχουν μεγαλύτερο κίνδυνο να τραυματίσουν τον πρόσθιο χιαστό σύνδεσμό τους (ΠΧΣ), ενώ συμμετέχουν σε αγωνιστικά αθλήματα. Η πιθανότητα ρήξης ΠΧΣ σε γυναίκες αθλήτριες έχει βρεθεί ότι είναι από δύο έως οκτώ φορές υψηλότερη από ό,τι...

Τομοσύνθεση: Η εξέλιξη της ψηφιακής μαστογραφίας

Τομοσύνθεση: Η εξέλιξη της ψηφιακής μαστογραφίας

Γράφει ο Δρ Σταμάτιος Μερκούρης, Διευθυντής του Τμήματος Απεικόνισης Μαστού του Affidea Central. Ο καρκίνος του μαστού αποτελεί πλέον τη συχνότερη μορφή κακοήθειας παγκοσμίως. Για τον λόγο αυτό έχουν καθιερωθεί προγράμματα προληπτικής εξέτασης των μαστών, τα οποία...

Ηλιακή ακτινοβολία και αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα: Φίλοι ή εχθροί;

Ηλιακή ακτινοβολία και αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα: Φίλοι ή εχθροί;

Το ηλιακό φως είναι μια βασική πηγή φωτός και θερμότητας για τη ζωή στη γη. Αποτελείται από υπεριώδη (UV), ορατή και υπέρυθρη ακτινοβολία. Η εξάντληση του στρατοσφαιρικού όζοντος και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, οδηγούν σε αυξημένη έκθεση σε υπεριώδεις (UV) ζώνες...

Πώς θα προστατέψουμε την υγεία μας εν μέσω καύσωνα

Πώς θα προστατέψουμε την υγεία μας εν μέσω καύσωνα

Είναι όλο και πιο συχνοί, όλο και πιο έντονοι, όλο και πιο μεγάλοι σε διάρκεια. Συμβαίνουν, πλέον, ταυτόχρονα σε διαφορετικές και μακρινές μεταξύ τους χώρες ή ακόμα και ηπείρους, όπως π.χ. σε Αμερική και Ευρώπη, καλύπτουν ολοένα και μεγαλύτερες γεωγραφικές περιοχές,...

Διαβήτης: Πώς να περάσετε ασφαλείς καλοκαιρινές διακοπές

Διαβήτης: Πώς να περάσετε ασφαλείς καλοκαιρινές διακοπές

Σχεδόν ένα εκατομμύριο Έλληνες έχουν σακχαρώδη διαβήτη και γι’ αυτό, πρέπει να λαμβάνουν κάποια μέτρα στις καλοκαιρινές τους διακοπές, ώστε να αποφύγουν τα δυσάρεστα απρόοπτα. Τι πρέπει οπωσδήποτε να έχω μαζί στα ταξίδια και στις διακοπές μου; Εκτός απο τα φάρμακα,...