Ηλιακή ακτινοβολία και αυτοάνοσα ρευματικά νοσήματα: Φίλοι ή εχθροί;
My Doctors
αυτοάνοσα

Το ηλιακό φως είναι μια βασική πηγή φωτός και θερμότητας για τη ζωή στη γη. Αποτελείται από υπεριώδη (UV), ορατή και υπέρυθρη ακτινοβολία.

Η εξάντληση του στρατοσφαιρικού όζοντος και οι αλλαγές στον τρόπο ζωής, οδηγούν σε αυξημένη έκθεση σε υπεριώδεις (UV) ζώνες κύματος, ειδικά στην περιοχή UVB (280-320 nm).

Εκτός από τα ευεργετικά αποτελέσματα της έκθεσης στην υπεριώδη ακτινοβολία, (όπως η παραγωγή βιταμίνης D, κ.ά.), μπορεί να υπάρξουν και αρνητικές συνέπειες στην ανθρώπινη υγεία.

Επιπτώσεις ηλιακού φωτός

«Τις τελευταίες τρεις δεκαετίες, οι επιστήμονες σε όλο τον κόσμο έχουν διερευνήσει πώς η υπεριώδης ακτινοβολία (UVR) επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα.

Αλλά σήμερα αυξάνονται τα στοιχεία υπέρ της πολλαπλής ανοσοενεργοποίησης και συστηματικής αντίδρασης του οργανισμού (Nat Rev Immunol. 2019 Nov).

Ένα από τα πιο σημαντικά ευρήματα, είναι η επαγόμενη από την υπεριώδη ακτινοβολία ανοσοκαταστολή, μια ελαττωματική ανοσοαπόκριση που προκαλείται από την υπεριώδη ακτινοβολία που επηρεάζει πρώτα το δέρμα και μετά ολόκληρο το σώμα.

Η υπεριώδης ακτινοβολία οδηγεί σε μια σύνθετη αλληλουχία γεγονότων στο δέρμα που δημιουργεί ποικίλες φλεγμονώδεις αλλαγές ανάλογα με τον στόχο.

Αυτές οι ανοσολογικές διεργασίες εκδηλώνονται ως: υπεραιμία, υπεραλγησία και φλεγμονή, τα οποία μπορεί να προκύψουν από την έκθεση σε διαφορετικά μήκη κύματος UV», αναφέρει η κ. Ελένη Κομνηνού, Ρευματολόγος Διευθύντρια Κλινικής Αυτοάνοσων Ρευματικών Παθήσεων στο Μetropolitan General.

Η υπεριώδης ακτινοβολία καταστέλλει το ανοσοποιητικό σύστημα με πολλούς τρόπους:

  • Αναστέλλει την παρουσίαση αντιγόνου
  • Διεγείρει την απελευθέρωση ανοσοκατασταλτικών κυτοκινών
  • Διεγείρει τη δημιουργία T-λεμφοκυττάρων του ρυθμιστικού υποτύπου (T- reg).

Το μεγαλύτερο μέρος της προσοχής στρέφεται προς τα ρυθμιστικά Τ-λεμφοκύτταρα που είναι υπεύθυνα για την τοπική και συστηματική ανοσοκατασταλτική απόκριση υπό την επίδραση του ηλιακού φωτός.

Ο ρόλος των ρυθμιστικών Τ-κυττάρων σε αυτοάνοσα νοσήματα έχει μελετηθεί καλά σε ασθενείς με Συστηματικό Ερυθηματώδη Λύκο (ΣΕΛ).

Ο κύριος μοριακός στόχος για την επαγόμενη από την υπεριώδη ακτινοβολία ανοσοκαταστολή είναι η βλάβη του DNA που προκαλείται από την υπεριώδη ακτινοβολία.

MyDoctors Image1 1

Ποια υπεριώδης ακτινοβολία μπορεί να αποδυναμώσει το ανοσοποιητικό σύστημα;

Σε πειραματόζωα, η έκθεση σε ακτινοβολία UV-B προκαλεί επιλεκτικές αλλαγές στη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος, οι οποίες είναι κυρίως με τη μορφή καταστολής των φυσιολογικών ανοσοαποκρίσεων.

Παρά την κλινική αναγνώριση της φωτοευαισθησίας, οι μηχανισμοί για την ευαισθησία στην έκθεση της υπεριώδους ακτινοβολίας παραμένουν ασαφείς.

Γενικά τα μεγαλύτερα μήκη κύματος, όπως η UVA, η οποία έχει αποδειχθεί ότι έχει θεραπευτική δυνατότητα σε ασθενείς με ΣΕΛ, διεισδύουν πιο βαθιά στο δέρμα, φτάνοντας στο χόριο, ενώ η UVB απορροφάται σχεδόν εξ ολοκλήρου από τα κερατινοκύτταρα της επιδερμίδας. Η UVC σπάνια φτάνει στο δέρμα καθώς απορροφάται κυρίως από το ατμοσφαιρικό όζον.

Αυτοάνοσα και υπεριώδης ακτινοβολία

Ειδικότερα, όσον αφορά τα αυτοάνοσα νοσήματα, τα οποία εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από περιβαλλοντικούς παράγοντες, η ευαισθησία στην υπεριώδη ακτινοβολία (φωτοευαισθησία) είναι ένα κοινό χαρακτηριστικό πολλών από αυτά, συμπεριλαμβανομένου του συστηματικού και δερματικού ερυθηματώδους λύκου (SLE και CLE, αντίστοιχα), της δερματομυοσίτιδας και περιστασιακά του συνδρόμου Sjögren.

Η αναφερόμενη συχνότητα φωτοευαισθησίας φτάνει έως και 93% σε ασθενείς με λύκο, ανάλογα με την υποκείμενη παθολογία της νόσου, προτείνεται να είναι περίπου 50% στη δερματομυοσίτιδα και είναι ελάχιστα τεκμηριωμένη, αλλά αναφέρεται στο σύνδρομο Sjögren.

«Οι ασθενείς με αυτά τα νοσήματα μπορεί να εκδηλώσουν ποικίλες δερματικές αντιδράσεις, όπως ερύθημα, φλεγμονώδεις βλάβες έως μέτριες εκθέσεις και σοβαρή φλεγμονή του δέρματος και εξάρσεις συστηματικής νόσου (ειδικά στον ΣΕΛ) σε μεγαλύτερες εκθέσεις.

Επιστημονικά δεδομένα και δεδομένα αναφοράς περιστατικών υποστηρίζουν μια σχέση μεταξύ της έκθεσης σε UVB και της πρόκλησης εξάρσεων συστηματικής νόσου σε ασθενείς με αυτοάνοσα νοσήματα.

Η επιδημιολογική έρευνα δείχνει μια αναλογική αλληλεξάρτηση γεωγραφικού πλάτους και επικράτηση αυτοάνοσων ασθενειών όπως η σκλήρυνση κατά πλάκας (MS), ο ινσουλινοεξαρτώμενος σακχαρώδης διαβήτης (IDDM) και η ρευματοειδής αρθρίτιδα (RA). Σε αυτή τη βάση εδραιώνεται μια υπόθεση ότι η υπεριώδης ακτινοβολία είναι ένας παράγοντας κινδύνου για ΣΔ», επισημαίνει η ειδικός.

Μια κροατική επιδημιολογική μελέτη για τη συστημική σκλήρυνση (SSc) έδωσε αποτελέσματα σύμφωνα με την υπόθεση ότι υπάρχει υψηλότερος επιπολασμός της SSc στις μεσογειακές περιοχές της Κροατίας.

Τέτοιες ανακαλύψεις ενθάρρυναν περαιτέρω μελέτες που διαπίστωσαν ότι όχι μόνο τα ρυθμιστικά Τ-κύτταρα είναι υπεύθυνα για μια συστηματική ανοσοτροποποιητική απόκριση, αλλά ότι εμπλέκεται ένα πολύπλοκο διαδραστικό δίκτυο ανοσοκυττάρων και μεσολαβητών όπως κυτοκίνες, νευροπεπτίδια κ.ά.

Συμπερασματικά

«Τα σημερινά ευρήματα απαιτούν συνεχή έρευνα σχετικά με τη σημασία της UVR στον επιπολασμό αυτοάνοσων νοσημάτων και στην ανοσοπαθοφυσιολογία.

Τέλος, είναι απαραίτητο να γίνει διάκριση εάν η υπεριώδης ακτινοβολία είναι προστατευτικός παράγοντας για ορισμένα αυτοάνοσα νοσήματα ή παράγοντας κινδύνου για την επαγωγή τους», καταλήγει η κ. Κομνηνού.

 

MyDoctors ajax loader

Μπορει να σας ενδιαφερουν

Παιδιά: Διακοπές και υποχρεώσεις δεν πάνε μαζί

Παιδιά: Διακοπές και υποχρεώσεις δεν πάνε μαζί

Το καλοκαίρι είναι η αγαπημένη εποχή των παιδιών, δεδομένου ότι “απελευθερώνονται” από το άγχος και την πίεση του -υπερφορτωμένου στις μέρες μας- προγράμματος του χειμώνα. Οι διακοπές ισοδυναμούν με ξεκούραση, παιχνίδι και ανεμελιά και αποτελούν απαραίτητο συστατικό...

Συχνές ουρολογικές παθήσεις του καλοκαιριού και αντιμετώπιση

Συχνές ουρολογικές παθήσεις του καλοκαιριού και αντιμετώπιση

Κολικοί, λιθιάσεις, ουρολοιμώξεις, μυκητιάσεις. Ουρολογικές παθήσεις που είναι πολύ συνηθισμένες το καλοκαίρι, με τη συχνότητά τους να αυξάνεται έως και κατά 30%. Αυτό συμβαίνει κυρίως λόγω της αλλαγής της θερμοκρασίας και της αύξησης των δραστηριοτήτων έξω από το...

Έχουν τα γυαλιά ηλίου ημερομηνία λήξης;

Έχουν τα γυαλιά ηλίου ημερομηνία λήξης;

Οι ημερομηνίες λήξης είναι πολύ σημαντικές. Μας ενημερώνουν πότε πρέπει να πετάξουμε ένα φαγητό που δεν είναι πια ασφαλές για κατανάλωση, πότε να αντικαταστήσουμε τα φάρμακα και τις βιταμίνες μας, πότε να αγοράσουμε καινούργιο μέικ απ, ακόμα και πότε πρέπει να...

Κυστίτιδα το καλοκαίρι: Πώς μπορείτε να προφυλαχθείτε

Κυστίτιδα το καλοκαίρι: Πώς μπορείτε να προφυλαχθείτε

Οι ουρολοιμώξεις είναι πιο συχνές το καλοκαίρι εξαιτίας μιας πληθώρας παραγόντων που έχουν σχέση με τα μπάνια στη θάλασσα, τα βρεγμένα μαγιό που μένουν πάνω στο σώμα, το ότι μπορεί να ξαπλώσουμε στην άμμο ή σε ξαπλώστρα χωρίς καθαρή πετσέτα, τις συχνότερες σεξουαλικές...

Πώς ο ήλιος βλάπτει τα μαλλιά και το τριχωτό του κεφαλιού σας

Πώς ο ήλιος βλάπτει τα μαλλιά και το τριχωτό του κεφαλιού σας

Αναγκαία, αλλά παραμελημένη είναι η προστασία του τριχωτού της κεφαλής και των μαλλιών κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και των διακοπών, ενάντια στις αρνητικές συνέπειες της ηλιακής ακτινοβολίας. Δυστυχώς, οι περισσότεροι άνθρωποι δεν λαμβάνουν κανένα μέτρο...

Βηματοδότης εγκεφάλου: Η «επανάσταση» στη θεραπεία της Πάρκινσον

Βηματοδότης εγκεφάλου: Η «επανάσταση» στη θεραπεία της Πάρκινσον

Στις αρχές της δεκαετίας του ’90, στο Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Hadassah της Ιερουσαλήμ, ο νευροεπιστήμονας Hagai Bergman ανακάλυψε μια περιοχή στον εγκέφαλο η οποία υπερλειτουργούσε στα άτομα με Πάρκινσον. Ο ερευνητής (καθηγητής σήμερα) παρατήρησε ότι μεταβάλλοντας...

Ασφαλείς διακοπές για ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα

Ασφαλείς διακοπές για ασθενείς με αναπνευστικά προβλήματα

Το άρθρο υπογράφει η κα Σοφία Ραυτοπούλου MD, MSC, MRSM(UK), MBGS(UK), Επιστημονικά Υπεύθυνη Πνευμονολόγος - Φυματιολόγος του Ομίλου Affidea, MSc Ειδικός Ιατρός Διαταραχών Ύπνου. Παρόλο που το καλοκαίρι είναι περίοδος ανεμελιάς και χαλάρωσης, οι αναπνευστικές παθήσεις...

Δέρμα: Προετοιμασία και φροντίδα το καλοκαίρι

Δέρμα: Προετοιμασία και φροντίδα το καλοκαίρι

Εμφανής είναι η επιδείνωση των δερματικών προβλημάτων που παρατηρείται τους καλοκαιρινούς μήνες εξαιτίας των υψηλών θερμοκρασιών, της υπεριώδους ακτινοβολίας και της ξηρής ατμόσφαιρας στους εσωτερικούς χώρους. Αγαπημένες συνήθειες, που είναι απολύτως συνυφασμένες με...

Βράβευση στα Patient Partnerships Awards 2022 για την Affidea

Βράβευση στα Patient Partnerships Awards 2022 για την Affidea

Για το πρόγραμμα Dose Excellence που εφαρμόζει κατ’ αποκλειστικότητα Μία πολύ σημαντική διάκριση απέσπασε o Όμιλος Affidea στη φετινή τελετή απονομής βραβείων Patient Partnerships Awards 2022, που αφορά στο πρωτόκολλο βελτιστοποίησης της δόσης ακτινοβολίας κατά τη...